Twee huizen

Twee huizen

Het pand Kleinzand 1 bestaat eigenlijk uit twee huizen.
Vanaf de Gedempte Poortezijlen is dat aan het muurwerk, de ramen en de kap ook wel te zien.

Het ene huis met de trapgevel aan het Kleinzand had vroeger nog een topgevel (waarschijnlijk zonder trappen) op tweederde van de huidige diepte. Het lijkt er op dat het huis in de 16de eeuw is ontstaan; bij de restauratie even in zicht gebrachte restanten van het houtskelet wijzen daarop. Het huis stond op een belangrijke plaats bij de Poortezijlen, de oude waterdoorgang in de Hemdijk die bij de aanleg van de eerste stadsgracht tot stand kwam.

De indeling van het huis aan het Kleinzand wijst er op dat het een koopmanswoning was. Het huis had een oude indeling, zoals die in de 16de en 17de eeuw en ook in de 18 eeuw veel voorkwam: aan de straat een hoog voorhuis, dat als winkel en werkplaats kon dienen; daarachter een kelder waarboven een lage opkamer of peikamer, die via vensters en de zijgevel, maar ook door een glaspui uit het voorhuis licht ontving. De opkamer was bereikbaar langs een spiltrap, die ook toegang gaf tot de kapverdieping.

Er stond aan de Poortezijlen een huis dwars op. Blijkens de oudste stadsplattegronden had dit huis ook een topgevel.
Er zijn aanwijzingen dat het tot het eind van de 17de eeuw het achterhuis was van het huis aan het Kleinzand. Toen verloor het pand aan het Kleinzand zijn allure en werd het huis aan de Potterzijl een zelfstandig pand.