Synagoge

Synagoge

Op 4 mei 1972 legde opperrabbijn E. Berlinger tijdens een sobere plechtigheid een gedenksteen in de Wijde Burgstraat, ter hoogte van de plaats waar de Joodse synagoge van Sneek had gestaan.
De synagoge werd tijdens een razzia op 3 november 1944 vernield.
Op de herdenkingstegel staat in het Hebreeuws ‘Tot herinnering’ en ‘Hier stond tot 1945 de synagoge’.

 

Bij een reconstructie van de Wijde Burgstraat in 1985 is de tegel op een sokkel geplaatst die de vorm heeft van een davidsster.

De synagoge werd vernield tijdens een razzia op 3 november 1944. Duitse militairen, op zoek naar mannen die te werk gesteld konden worden bij de Duitse verdedigingswerken in Drenthe, drongen verschillende gebouwen binnen. Zo ook de synagoge.

Ze forceerden de toegangsdeur en vernielden vervolgens het interieur, met inbegrip van de glas-in-loodramen. Het metalen hek dat voor de synagoge stond was al in 1943 in beslag genomen.

In de nacht van de eerstvolgende zondag op maandag, gingen de Sneker politieambtenaren D.J. Brouwer en G. Duits heimelijk het gebouw binnen om te zien wat er nog te redden viel. Alles wat nog waarde had (voorhangsels, kleden etc.) werd in bundels over een muur gegooid die de achterbinnenplaats van de synagoge scheidde van de tuin van de familie Radsma. Daar werden de spullen opgevangen door vader en zoon Radsma, die ze verborgen in de kelder van het belastingkantoor naast de synagoge.

De geredde goederen bleven daar tot het einde van de oorlog bewaard. Een deel van de inventaris is later via de Joodse gemeente van Leeuwarden naar de synagoge van het Israëlische jeugddorp Kvar Batja te Raänana gebracht.

Na de oorlog bleek heroprichting van de Joodse gemeente te Sneek niet mogelijk. In 1950 werd de Joodse gemeente van Sneek door de Centrale Commissie van het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap opgeheven. De Sneker Joden die oorlog hadden overleefd, werden opgenomen in de gemeente van Leeuwarden.

Het restant van de synagoge was al in 1949 afgebroken.

Informatie over de synagoge
In 1880 werd de in 1835 gebouwde synagoge aan de Wijde Burgstraat geheel vernieuwd. De Sneker architect Albert Breunissen Troost ontwierp een fantasievolle gevel in oriëntaalse stijl en maakte het gebouw hiermee tot één van de meest bijzondere synagoges van Nederland.

De prachtige gevel, die in 1949 werd afgebroken, werd bekroond door een davidsster.

Het in het Hebreeuws gestelde opschrift boven de Moors aandoende bogen luidt in vertaling: ‘Bestendig Uw goedertierenheid voor wie U kennen” (Psalm 36:11) en “Want een zon en schild is de eeuwige God” (Psalm 84:12).

De bijbelteksten hebben ook een getallenwaarde, namelijk die van 5596 (= 1836) en 5640 (= 1880). Dit zijn de jaartallen van het jaar waarin de eerste synagoge werd gebouwd en van het jaar waarin hij werd vernieuwd.

Bron: De informatie over de synagoge is overgenomen uit het artikel ‘Sneek oud en Nieuw”, geschreven door Sytse ten Hoeve van het Fries Scheepvaart Museum en gepubliceerd in het Sneeker Nieuwsblad van 12 mei 1999.

Foto; Simon Bleeker.