Sneek op de ton

In 1873 besloat de gemeente dat alle Snekers in het ferfolg hun behoefte op een ton doen moesten. Dat was een heel o heden, wêr lang niet iedereen blij met was, want wêr moesten je su’n ding neersette. Fooral at je niet su ruum woanden, was het een hele toer om dat ding erges fatsoenlijk neer te setten. Faak werden dêrom buten gesamenlijke huuskes neersetten, maar in een aantal gefallen was der boven, op solder, wêr trouwes ok faak slapen werd, nog een klein hoekje te fienen.

Heel feul meensen fonden het ok maar onsin, su’n ton. Wêr su dat nou goed foar weze. Maar… het moest. Niet iedereen had na het besluut fan de gemeente meteen een tond tot sien beskikking, maar der werd an werkt en ieder jaar kwamen der meer huuskes met tonnen in de stad.

Bovenan het terrein fan de reiniging an de Lemmerweg met de overkapte opslag foor de inhoud fan de tonnen.

De meeste gemeenten hadden rond 1873 geen of nauwelijks foorsieningen op het gebied fan drinkwater en riolering. De meensen bruukten water uut sloten en grachten, of drinkwater uut een regenton. Der was geen gemeentereiniging en ok geen riolering, dus in datselfde grachtwater ferdween ok alles wêr de meensen fanaf weze wuden: as, flees- en slachtafval, nageboorten, poep en urine. Bedrieven loasden hun afwal ok op de grachten.

Dat was natuurlijk niet gesond, maar dat hadden se toen niet in de gaten. Het idee wat toen nog dat je siek werden fan kwalijke dampen en stank, dus ok fan de lucht die uut die grachten kwam. Om die stank en dampen fut te halen, introdusearden gemeenten de ton. De reden wêrom de tonnen uutdeeld werden was dus een fergissing, maar hij wel een gelukkigen een.

Die tonnen werden regelmatig ophaald en leegd. Dat gebeurde op een terrein aan de Lemmerweg. Dêrmet was meteen de gemeentereiniging geboren. Het is foor oans miskien onfoorstelbaar, maar die tonnen betekenden een enorme stap fooruut het gebeid fan de gesondheid. De freselijke siekte cholera, was eigenlijk meteen uutbannen.

Finansjeel was het ok een gouden greep. Der waren geen dure afvoersystemen nodig en de inhoud fan de tonnen kon goed ferkocht wurde. De Sneker tonneninhoud werd fia de Boschgracht fersameld op het terrein aan de Lemmerweg en werd dêrna deur mestskippers naar onfruchtbare landbouwgebieden.

Lees dit ferhaal en de reacties op Facebook