Meester Visser

Aan de Oude Koemarkt het jarenlang de Meester Visserschool staan. Dat wete een hele soad Snekers nog wel. Het wonderlijke is dat bijna niemand weet wie meester Visser was. Hoog tied foar een updeetsje.

Meester Visser was Jan Visser. Hij leefde fan 1815 tot 1905 en was jaaarenlang, bijna sien hele leven, onderwizer. Hij begon in 1849 in Sneek, maar sat dêrfoar in sien geboarteplak Doniaga en later in Beetsterzwaag ok al in het onderwiis. In 1896 stopte hij met werken. Hij stond toen in Sneek 47 jaar foor de klas en met Doniaga en Beetsterzwaag erbij 62 jaren!

Meester Visser werd in Sneek op handen dragen. As hij in 1874 en 1884, sien 40 en 50 jarige jubileums fiert, ferskiene der groate stukken in de Nieuwe Sneeker Courant, en ok as hij in 1905 overlijdt en ter gelegenheid fan sien begrafenis. Helemaal in de stijl fan die tied binne die krante-artikels wijdlopig en breedsprakig. Prachtig om te lezen. At je temeensen even de tied hewwe.

Een eigenskap fan meester Visser die een soad meensen op priis stelden, was dat hij in een tied dat de schoolstried folop an ‘e gang was, het hoofd koel hield en op sien openbare school ok ruumte gaf voor godsdienstlessen. Bij het jubileum van meester Visser in 1874 bliekt uut een artikel in de Nieuwe Sneeker Courant wel hoe fel die schoolstried was.

“… wat me met blijdschap mogen en moeten erkennen, is, de weldadige invloed, die door het onderwijs thans reeds wordt uitgeoefend op alle klassen der maatschappij, een invloed zoo groot, dat tegenstanders van verlichting en beschaving alle krachten inspannen haar te ondermijnen, daar ze begrijpen dat bij het vermeerderen van kennis en wetenschap, het rijk van onkunde en bijgeloof, waarin zij heerschen, moet instorten. Van daar al die woeling, al dien strijd, al dien tegenstand tegen den volksschool!”
De volksschool is de openbare school.

Verder was meester Visser initiatiefnimmer van de Normaalschool, een foorloper fan de Kweekschool. Hij mut honderden onderwizers en onderwizeressen opleiden hewwe. Hetselfde gold foor de Industrieschool, die richten was op beroepsonderwiis.

Su’n man ferdient een lintsje en dat het hij dan ok kregen. Het Nederlands Onderwijzers Genootschap benoemde hem tot Lid van Verdienste en in 1889 behaagde het Zijne Majesteit koning Willem III om hem te benoemen tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Meester Visser dacht er toen nog lang niet aan om op de houwen met sien werk: “Nog gaat “meester Visser” voort zijn dagelijksche taak met buitengewonen ijver te vervullen. Hij, de 76-jarige grijsaard, is nog een voorbeeld voor velen”.

De groate waardering voor meester Visser bliekt opnieuw bij sien overlijden. Der wurdt spontaan een aktie houden om geld bijeen te brengen voor een mooi monument op sien graf, dat een paar maanden later onthuld wurdt. Een paar honderd oud-leerlingen hewwe der aan bijdragen.

Een fan hen, Mr. Hendrik Fennema, die het tot notaris, gemeentesecretaris fan Sneek en Lid fan de Eerste Kamer bracht had, herdacht “sien” meester Visser op de algemene begraafplaats in dankbaarheid met een gedicht. Hierin laat hij uutkomme dat meester Visser leerlingen met ferskillende achtergronden aksepteerde en su goed mogelijk tot hun recht komme liet.

TWEE SCHOOLMAKKERS
I.
Als jongens zaten ze samen
Op eene en dezelfde bank;
Bij Meester hadden de namen
Van beide een goede klank.
In taalkunde en historie
Was de één een hele piet,
In ’t cijfren en ’t werk der memorie
Had d’ ander zijn weerga niet.
Zij staken elkaar de loef af
Om beurten, haast elken dag’;
En, ving de een d’ ander een troef af,
Dan klink hun beider lach.

II.
Als mannen zitten ze samen
Niet op dezelfde bank.
Maar wel hebben beider namen
In ’t land een goede klank.
De een zit ter rechterzijde
En steunt op ’t Bijbelboek;
En d’ ander trekt, links, ten strijde
Voor vrijheid van onderzoek.
Maar, buiten ’t kamp gekomen,
Daar reiken ze elkander de hand:
Hun bloed doet vurig stroomen
Eén zin voor ’t vaderland.

III.
De Meester slaat hen gade
En weet niet, wie der twee
Het trouwst den weg betrade,
Dien hij hen inslaan dêe.
Wat d’ een naar ’t Vrij deed neigen
En d’ ander naar ’t Geloof,
Dat was en beleef hun eigen,
En werd geen School ten roof!


De skoal fan meester Visser stond naast het gebouw dat wij nog kend hewwe as de meester Visserschool. Die skoal werd in 1886 bouwd. Der saten een Mulo en een lagere school in. Toen in 1923 de Sperkhemschool opend werd, gingen de leerlingen fan de lagere school dêr naar toe. De Mulo, later Mavo, bleef tot 1965, toen de R.J. Sipkensmavo opend werd. Het gebouw werd in 1972 sloopt. De vrijkomen ruumte werd gebruukt as parkeerterrein, tot in 1986 de appartementen bouwd werden die er nou nog staan.

De grafsteen fan meester Visser staat er nog steeds. Denkelijk onderhouwe nabestaanden hem, want bij de onthulling in 1905 sprak soan Inne Visser: “Deze gedenksteen, die wij familieleden zoolang het ons gegeven moge zijn hopen rein te houden, is ons het beste bewijs van de groote hoogachting welke Sneek de overledene heeft toegedragen”.

Het is maar goed dat die grafsteen der nog is. Anders was su’n man, wêr iedereen toen su hoog fan opgaf, helemáál in de vergetelheid raakt.

Lees dit ferhaal en de reacties op Facebook