Armenhuus foor rieke lui

Nieuw Frittemahof aan de Stationsstraat werd ok wel het “armenhuus foor rieke lui” noemd. Het is opend in 1926. Dat was een tied dat de overheid geen foorsieningen foor bejaarden had. Hoewel, AOW bestond niet, maar der was wel een wet die sei dat kienders ferplicht waren foor hun ouders te sorgen. Armesorg was der wel. At je arm waren konden je fan de bedeling fan de gemeente krije, dan de diakonie fan je kerk of je waren aanwezen op liefdadigheid fan partikulieren.

An het begin fan de twintigste eeuw kwamen der een hele soad “rieke armen” bij. Dat waren meensen die’t der beste wel warmpjes bij sitten hadden, maar buten hun skuld om arm en soms straatarm wurden waren. Dat gebeurde fooral na de Eerste Wereldoorlog (inflatie) en na de Russische Revolutie fan 1917.  Feul “rieke armen” hadden hun geld beleid in Russische aandelen, maar die waren na de komst fan het kommunisme geen sent meer weerd. Weg appeltje foor de dorst.

In Sneek hadden we Willemke Pelsma, een ongetrouwde onderwiezeres, die sich het fuur uut de sloffen liep om een rusthuus foor disse meensen op te richten. In 1909 lukte het haar om een Rusthuisfonds en een Rusthuisvereniging in het leven te roepen. De fereniging stopte geld in het fonds en dêr suu dan uuteindelijk een rusthuus fan bouwd wurde mutte.

Langsaam maar seker spaarde de Rusthuisfereniging een kapitaaltsje bij elkaar. Toen in 1923 an de Westersingel de Buitensociëteit De Harmonie te koop kwam, sag de fereniging kaans dit kompleks te kopen en der bleef ok nog geld over as begintsje foor een te bouwen rutshuus. Het het natuurlijk de bedoeling weest rusthuus an de Westersingel te stichten, maar dat kwam er niet fan. Inmiddels was in namelijk ok de landelijke fereniging Pro Senectute (Voor de Ouderdom) oprichten.

Pro Senectute wuu in elke provinsie ongefeer net su’n soart rusthuus oprichte as Willemke Pelsma foor ogen stond. De Sneker Rusthuusfereniging is toen opgaan in Pro Senectute. Deurdat Willemke dêr mer akkoord ging had PS meteen de beskikking of grond en geld foor een rusthuus in Sneek. Niet lang derna sag Pro Senectute kaans een nog mooier plekje te besetten, namelijk het huus en de tuun van Hylke Halbertsma an Stationsstraat 5.

De Buitensociëteit werd ferkocht an de Vereniging voor Christelijke Belangen, die dêr Ons Gebouw neer sette. In de tuun fan Halbertsma werd een nieuw gebouw an het bestaande huus fastbouwd en su ontstond Nieuw Frittemahof. Snekers noemden het een “armenhuus foor rieke lui”. Su kwam Sneek dus an een rusthuus fan Pro Senectute.

Nieuw Frittemahof is in 1970 overnomen deur de gemeente, die er het Gezondheidscentrum Nieuwe Hoven in festigde. Niet lang dêrna sat er ok een Sociaal Cultureel Centrum in en der binne een paar somers weest dat der ok een “sleep-in” was, een soort eenfoudige jeugdherberg foor jonge fakaansiefierders, en het Groene Kruis het er ok in sitten. In 1985 is het gebouw ferkocht aan in het intergemeentelijk samenwerkingsverband Zuidwest Friesland, dat in 1999 weer opheven werd. Sinds kort heet het gebouw “Kastanjehof” en sitte der appartementen in.

Het gebouw staat sinds 1998 op de lijst fan gemeentelijke monumenten. Het huus is in 1893 bouwd naar een ontwerp fan de Sneker arsjitekt Albert Breunissen Troost, de aanbouw in 1925 naar een ontwerp fan de Leeuwarder arsjitekt Andries Baart.

Der staat nou een hek foor het Kastanjehof, vroeger stond er een lang, laag muurke foorlangs de tuun fan Nieuw Frittemahof. Dêr móesten je overheen lope as kien. Dat deed ik dus ok elke week, as oans gesin naar het station liep om een nieuw weekkaartsje te kopen foor de trein wermet mien fader elke dag naar sien werk in Leeuwarden reisde. Het muurke stond skeef en der staken uutsteeksels uut. Mien moeke stond doodsangsten uut!

Lees dit ferhaal met de reacties op Facebook