Snijwerk van Hempel

Snijwerk van Hempel

Snijwerk

De in hout gesneden decoraties aan de stadhuisgevel en in de stadhuisvertrekken werden vrijwel zeker vervaardigd door Johann Georg Hempel. In de stedelijke rekeningen en in de registers van betalingsordonnanties worden andere leveranciers genoemd, namelijk de Sneker steen- en beeldhouwers Jan van Nijs en Gerrit Gorp. Beiden hebben wel een paar onderdelen van de raadhuisdecoratie uitgevoerd, zoals de zandstenen ornamenten aan de gevel, maar voor het fijnere houtsnijwerk zullen ze als knecht Johann Georg Hempel hebben ingeschakeld.

Hempel was afkomstig uit het Duitse Altenberge, maar verbleef in de tijd dat het stadhuis werd vernieuwd in Sneek. Blijkens het speciekohier van 1762 betrok hij in dat jaar een woning in het Scharnster Espel en dat zal wel geweest zijn bij zijn enigszins overhaast huwelijk. Hij trouwde op 12 april 1762 in de Martinikerk met het Sneker meisje Janneke Jans, terwijl hij acht dagen later in dezelfde kerk hun zoontje Johan Godvried ten doop hield.

Kenmerkend voor het werk van Hempel zijn vooral de fraai gesneden, grillige C- en S-vormige ornamenten. Deze zijn ook in het houtsnijwerk van het stadhuis te vinden.

Verder maakte Hempel decoraties met sierlijke bloemen, geprononceerde bladeren met markante randen en nerven, sappige exotische vruchten, bloemkorfjes en langhalzige vogels.

Johann Georg Hempel vertrok in 1763 naar Harlingen en vestigde zich daar als zelfstandig beeldhouwer. In die stad met deftige koopmanshuizen en schepen van onder andere de Friese Admiraliteit, was voor een beeldhouwer wel wat te verdienen.
In 1767 versierde hij het dakvenster van de Lutherse Kerk en in 1769 het transportjacht van de Admiraliteit. Rond 1763 decoreerde hij de nieuwe orgelkast in de kerk van Tzum. In Harlingen verzorgde hij in 1776 het snijwerk aan het orgel in de Grote Kerk.

Het belangrijkste werk van Hempel is te vinden in Sexbierum. Tussen 1766 en 1769 en in 1775 werkte hij daar aan de preekstoel, het doophek, de orgelkast en andere interieurstukken in de kerk van Sexbierum. Er is een sterke overeenkomst tussen het snijwerk van Hempel in de kerk van Sexbierum en het snijwerk aan en in het Sneker raadhuis, zowel wat de vormgeving als de thematiek betreft. De dikwijls identieke rocailles ademen de wat zware Duitse rococostijl.

Bron: S. ten Hoeve en K. Huisman, Rococo in Friesland (Stichting Monument van de Maand, Leeuwarden 1991).

Foto © Simon Bleeker