Archiefonderzoek

Archiefonderzoek

Over het algemeen is het nagaan van de geschiedenis van huizen niet zo eenvoudig.
Er moeten oude 17de- en 18de-eeuwse belastingkohieren voor geraadpleegd worden in het gemeente-archief en uit die kohieren moet men aansluiting proberen te vinden op de 19de-eeuwse kadastrale archieven, bevolkingsregisters enzovoorts.

Verder is het zinvol naar 17de- en 18de-eeuwse koopakten te zoeken. Die bevinden zich, indien bewaard gebleven, in Leeuwarden in registers die deel uitmaken van het zogenaamd Rechterlijk Archief van Sneek, dat bewaard wordt in het Ryksarchyf. Veel van die registers gingen in de 19de eeuw, toen ze nog in Sneek bewaard werden, verloren door verwaarlozing en de folianten die nog resteren mogen lang niet alle geraadpleegd worden omdat ze tengevolge van de genoemde verwaarlozing in zo’n slechte staat verkeren dat het papier bij aanraking uiteen valt.

Ondanks deze moeilijkheden bij het onderzoek bleek toch wel iets over de geschiedenis van Kleinzand 1 boven water te krijgen.

1689
Uit het oudste bewaard gebleven kohier uit 1689 bleek dat toen op de hoek van het Kleinzand enkele paupers woonde, dat wil zeggen armlastigen.

1690
In 1690 werd er niemand in de personele belasting aangeslagen op de hoek van het Kleinzand.

1691
In 1691 viel uit de kohieren op te maken dat Claes Reijns op een vermogen van ƒ 2500,– werd aangeslagen in de personele belasting en dat hij toen op de hoek van het Kleinzand woonde, hij zich daar in het Dijkster espel gevestigd had, komend uit het Kleinzandster espel.

Deze gegevens gaven aanknopingspunten om te zoeken naar een verkoop van het huis rond 1690 en dezen bleek ook te vinden.
Niet in de gewone proclamatieboeken of registers van koopbrieven, maar in een register van zogenaamde decretale verkopingen. Dat is een register waarin de verkopingen geregistreerd worden die slechts met de toestemming van het nedergerecht (de magistraat) konden plaatsvinden, omdat het bezittingen betrof die geheel of gedeeltelijk toebehoorden aan minderjarige kinderen.

In dit register bevindt zich een verkoopakte die op 18 december 1689 voor ‘seeckere huisinge, staende aen de noordkant vant Kleinsant’  werd opgemaakt.